De Afdeling rechtspraak van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) toetst als beroepsrechter beslissingen die zijn genomen over personen die een vrijheidsstraf of een vrijheidsbenemende maatregel ondergaan. Het gaat om gedetineerden, tbs-gestelden en jeugdigen in justitiële inrichtingen.

Behalve om beslissingen van de inrichtingsdirecteur kan het ook gaan over medisch handelen van een inrichtingsarts of beslissingen van de selectiefunctionaris of de minister van Veiligheid en Justitie. Daarnaast kunnen beslissingen worden getoetst ten aanzien van jeugdigen die met een civielrechtelijke titel in een jeugdzorg plus instelling verblijven.

De RSJ doet uitspraken in zaken die bijvoorbeeld gaan over plaatsing en overplaatsing, disciplinaire straffen en maatregelen, het wel of niet voorschrijven van medicijnen door een inrichtingsarts en weigering van verlof.

Krachtens de Jeugdwet heeft de RSJ een rechtspraaktaak ten aanzien van jeugdigen die op een civielrechtelijke titel in gesloten, niet-justitiële jeugdinstellingen verblijven.

De uitspraken van de RSJ zijn bindend, wat betekent dat er geen verdere beroepsmogelijkheid is.