Lopende adviezen

Middelengebruik in de forensische zorg

Het gebruik van middelen (drugs) en verslavingsproblematiek komen veelvuldig voor in de forensische zorg. De behandeling van verslaving gaat vaak gepaard met terugval. In een strafrechtelijk kader betekent terugval een overtreding van gestelde voorwaarden. Daar kunnen consequenties aan verbonden worden, zoals het intrekken van verkregen vrijheden (verlof) of (terug)plaatsing naar een hoger beveiligingsniveau. Dit, terwijl vanuit behandeloogpunt bekend is dat terugval onderdeel is van de weg naar herstel. Behandeldoelen en veiligheidsmaatregelen staan daarmee op gespannen voet met elkaar.

In dit advies bekijkt de RSJ hoe behandeldoelen die te maken hebben met middelen-gebruik en -verslaving samen kunnen gaan met resocialisatie, veiligheid binnen en buiten de forensische zorgklinieken en de rechtspositie van patiënten.

Het advies wordt naar verwachting in het voorjaar van 2026 gepubliceerd.

Strafrechtelijke aanpak van schoolverzuim

Schoolverzuim is strafbaar gesteld voor jeugdigen tot achttien jaar op het moment dat zij hun startkwalificatie nog niet hebben behaald. Het OM heeft het voornemen geuit te willen stoppen met de vervolging van jeugdigen voor schoolverzuim. Strafrechtelijke vervolging staat mogelijk op gespannen voet met de belangen van jeugdigen vanuit kinderrechtenperspectief. Daarnaast kan er sprake zijn van rechtsongelijkheid gezien de verschillende aanpak en handhaving per gemeente. 

Op verzoek van het ministerie van Justitie en Veiligheid kijkt de RSJ naar de verhouding van de strafrechtelijke aanpak van schoolverzuim tot de uitgangspunten van het VN-Kinderrechtenverdrag en andere internationale verplichtingen en normen. Daarnaast zullen mogelijke alternatieven voor de aanpak van schoolverzuim worden belicht.

Het advies wordt naar verwachting in het voorjaar van 2026 gepubliceerd. 
 

Voorlopig gehechten

De toepassing van voorlopige hechtenis in Nederland wordt zowel nationaal als internationaal regelmatig bekritiseerd. Het zou te makkelijk worden toegepast en van alternatieven, zoals het schorsen van de voorlopige hechtenis onder voorwaarden, zou te weinig gebruik worden gemaakt. Los van de vraag of de kritiek op de Nederlandse praktijk gegrond is, wordt het fundamentele belang van het beperken van de voorlopige hechtenis zowel nationaal als internationaal in wetgeving, rechtspraak en literatuur erkend. Daarom is voor dit onderwerp blijvende aandacht nodig.

De RSJ pleit al jaren voor het stimuleren van alternatieve, minder ingrijpende maatregelen, vanwege de grote kans op detentieschade en het gebrek aan resocialisatiemogelijkheden. Het belang van de inzet van alternatieven is bovendien groter geworden nu de Dienst Justitiële Inrichtingen kampt met ernstige capaciteitsproblemen in het gevangeniswezen.

In dit advies wil de RSJ bestaande en eventueel nog niet bestaande alternatieven voor voorlopige hechtenis in kaart brengen en bezien wat nodig is om de toepassing ervan te stimuleren. Daarnaast besteedt de RSJ met dit advies aandacht aan de manier waarop voorlopige hechtenis ten uitvoer wordt gelegd in een huis van bewaring, met het oog op het resocialisatiebeginsel en het beginsel van minimale beperkingen.

Dit advies wordt medio 2026 verwacht.

Wetgevingsadviezen

De RSJ adviseert over wet- en regelgeving met betrekking tot jeugdigen en de uitvoering van straffen en maatregelen. De RSJ kan gevraagd worden te adviseren over voorgenomen nieuwe regelgeving of over voorgenomen wijzigingen van bestaande regelgeving. Wetgevingsadviezen kennen in de regel een looptijd van twee maanden.

Aan onderstaand advies wordt op dit moment gewerkt:

• Advies Wet afbouw interlandelijke adoptie en vereenvoudiging identiteitsherstel. Dit advies wordt in april verwacht.

• Advies Wet reikwijdte Jeugdwet. Ook dit advies wordt in april verwacht.