In het gevangeniswezen is een structureel tekort aan beschikbare detentiecapaciteit ontstaan. Eind 2024 is een ‘code zwart’-situatie bereikt: alle gevangenissen zitten nagenoeg vol. Om de druk op de capaciteit te verlichten kan sinds 15 juli 2025 eindverlof worden verleend aan bepaalde gedetineerden, waardoor zij maximaal 14 dagen eerder vrijkomen. ‘Code zwart’ houdt ondanks deze (en andere) getroffen maatregel(en) aan. Om te voorkomen dat het tekort aan beschikbare detentiecapaciteit verder oploopt, wordt met de voorgestelde wijziging van de Regeling tijdelijk verlaten van de inrichting de mogelijkheid van eindverlof uitgebreid. Voorgesteld wordt om een grotere groep gedetineerden in aanmerking te laten komen voor eindverlof. Daarnaast wordt met de voorgestelde wijziging de maximumduur van het eindverlof uitgebreid van 14 tot 28 dagen. De Afdeling advisering van de RSJ is gevraagd om over dit voorstel te adviseren.
Gelet op de huidige actuele situatie snapt de RSJ de noodzaak om verdere maatregelen te treffen om het capaciteitsprobleem het hoofd te bieden. Wel vraagt de RSJ aandacht voor de uitvoerbaarheid van de voorgestelde maatregel. Uitvoering van het toezicht op de voorwaarden waaraan een gedetineerde zich moet houden als hij op eindverlof gaat, is complex en vergt secure afstemming tussen verschillende instanties. Ook benadrukt de RSJ opnieuw het belang van langetermijnoplossingen. Ten slotte maakt de RSJ enkele opmerkingen over de rechtsstatelijkheid van de voorgenomen uitbreiding van de maatregel van eindverlof.