In een advies over een voorstel tot wijziging van de Regeling tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen (hierna: Regeling USB), concludeert de RSJ dat zelfmelden het uitgangspunt zou moeten zijn vanwege de voordelen die dit biedt voor zowel de veroordeelde als de samenleving. Ook benadrukt de RSJ dat maatwerk altijd mogelijk moet zijn.
Wat houdt zelfmelden in
Veroordeelden die een gevangenisstraf opgelegd hebben gekregen en nog in vrijheid zijn, kunnen in aanmerking komen voor de ‘zelfmeldstatus’. Als een veroordeelde deze status krijgt, ontvangt hij een oproep om zichzelf op een bepaalde datum te melden bij een bepaalde gevangenis voor het uitzitten van zijn straf. Het idee achter het zelfmeldbeleid is dat veroordeelden zich kunnen voorbereiden op een gevangenisstraf, met als doel hun resocialisatie te bevorderen. Zelfmelden heeft voordelen voor de veroordeelde: het geeft hem de gelegenheid zaken te regelen en goed achter te laten voordat hij naar de gevangenis moet, bijvoorbeeld door verlof te nemen van het werk of opvang te regelen voor de kinderen.
Voordelen voor de samenleving
Ook voor de samenleving heeft dit voordelen, omdat iemand die beter resocialiseert, minder vaak terugvalt in strafbaar gedrag. Zelfmelden heeft ook praktische voordelen voor de samenleving. Door een veroordeelde de mogelijkheid te geven zichzelf te melden op een bepaald tijdstip, kan de Dienst Justitiële Inrichtingen de gevangenisstraffen beter plannen en kunnen gevangenissen zich voorbereiden op de komst van een veroordeelde. Daarnaast scheelt het de politie veel werk, omdat zij de veroordeelde niet thuis hoeft op te halen.
Maak maatwerk mogelijk
De staatssecretaris heeft een aantal bezwaren bij toekenning van de zelfmeldstatus opgenomen of voorgesteld in de Regeling USB, waarbij sommige bezwaren kennelijk zo zwaar wegen dat ze zijn geformuleerd als absolute uitsluitingsgronden. In die gevallen kan de zelfmeldstatus nooit worden toegekend. De RSJ vindt dat niet passend en stelt dat er altijd maatwerk moet kunnen worden toegepast, omdat er altijd bijzondere gevallen denkbaar zijn waarin een belangenafweging gemaakt moet kunnen worden.